«Το Ιράν θέλει συμφωνία»: Οι 37 φορές που ο Τραμπ έπεσε... έξω με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή

Περισσότεροι από δύο μήνες έχουν περάσει από τη στιγμή που ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει ξεκινήσει να διακηρύσσει πως η πολυαναμενόμενη συμφωνία με το Ιράν, που θα σταματούσε (σ.σ. έστω και προσωρινά) τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, βρισκόταν προ των πυλών. Ωστόσο, παρά τις αλλεπάλληλες δηλώσεις αισιοδοξίας, η πραγματικότητα παραμένει αμετάβλητη, μιας και συμφωνία δεν έχει επιτευχθεί την ίδια ώρα που οι διαπραγματεύσεις εξακολουθούν να κινούνται σε αχαρτογράφητα νερά.

Όπως αναφέρεται σε ανάλυση του CNN, η αρχή έγινε στις 7 Απριλίου, όταν ο Τραμπ υποστήριξε μέσω των κοινωνικών δικτύων ότι οι δύο πλευρές είχαν σημειώσει σημαντική πρόοδο και πως απαιτούνταν μόλις δύο εβδομάδες για την ολοκλήρωση της συμφωνίας. Μάλιστα, χαρακτήρισε την συνθήκη ως μια ιστορική ευκαιρία επίλυσης ενός προβλήματος που ταλανίζει τις αμερικανοϊρανικές σχέσεις εδώ και δεκαετίες.

Οι εξελίξεις, ωστόσο, δεν επιβεβαίωσαν τις προσδοκίες του. Αντίθετα, έκτοτε ο Αμερικανός πρόεδρος επανήλθε δεκάδες φορές με παρόμοιες δηλώσεις, επιμένοντας ότι η συμφωνία είναι ζήτημα ημερών ή εβδομάδων και ότι η Τεχεράνη επιθυμεί διακαώς την ολοκλήρωσή της.

Οι επαναλαμβανόμενες προβλέψεις

Σύμφωνα με καταγραφές αμερικανικών μέσων ενημέρωσης, ο Τραμπ έχει αναφερθεί τουλάχιστον 37 φορές στο ενδεχόμενο άμεσης συμφωνίας ή έχει υποστηρίξει ότι το Ιράν πιέζει για την επίτευξή της.

Ήδη από τα τέλη Μαρτίου έκανε λόγο για «σχεδόν πλήρη συμφωνία» μεταξύ των δύο πλευρών, παρά το γεγονός ότι η Τεχεράνη διέψευδε τότε την ύπαρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων. Τις επόμενες εβδομάδες επανέλαβε σε διαφορετικές δημόσιες παρεμβάσεις ότι οι διαφορές έχουν σχεδόν γεφυρωθεί, ότι οι συνομιλίες βρίσκονται στην τελική ευθεία και ότι απομένουν μόνο οι τελευταίες λεπτομέρειες.

Σε αρκετές περιπτώσεις μάλιστα προχώρησε σε ιδιαίτερα αισιόδοξες προβλέψεις, εκτιμώντας ότι η συμφωνία θα ολοκληρωθεί μέσα σε λίγες ημέρες. Οι συγκεκριμένες προθεσμίες πέρασαν χωρίς αποτέλεσμα, αλλά το μήνυμα παρέμεινε το ίδιο.

«Το Ιράν θέλει συμφωνία»

Ένα από τα βασικά στοιχεία της ρητορικής του Τραμπ είναι ο ισχυρισμός ότι η ιρανική πλευρά επιθυμεί απεγνωσμένα μια συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σε διαδοχικές δηλώσεις του υποστήριξε ότι η Τεχεράνη «παρακαλά» για συμφωνία, ότι βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση και ότι είναι έτοιμη να αποδεχθεί σχεδόν κάθε όρο που θα τεθεί στο τραπέζι.

Παρά ταύτα, η απουσία ουσιαστικής προόδου και οι συνεχιζόμενες εντάσεις στην περιοχή δημιουργούν ερωτήματα για το κατά πόσο οι εκτιμήσεις αυτές ανταποκρίνονται στην πραγματική κατάσταση των διαπραγματεύσεων.

Όταν άνοιξε ο... ασκός του Αιόλου

Η πρώτη σχετική αναφορά του Ντόναλντ Τραμπ έγινε στις 23 Μαρτίου, λιγότερο από έναν μήνα μετά την έναρξη της κρίσης, όταν υποστήριξε ενώπιον δημοσιογράφων ότι υπήρχαν «σημαντικά σημεία σύγκλισης» ανάμεσα στις δύο πλευρές και πως σχεδόν όλα τα βασικά ζητήματα είχαν βρει κοινό έδαφος. Την ίδια περίοδο, ωστόσο, η Τεχεράνη απέρριπτε δημόσια τους ισχυρισμούς περί ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.

Έκτοτε, ο Αμερικανός πρόεδρος υιοθέτησε μια σταθερή γραμμή αισιοδοξίας, επαναλαμβάνοντας με κάθε ευκαιρία ότι το Ιράν επιθυμούσε διακαώς μια συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στις 24 Μαρτίου δήλωνε πως η ιρανική πλευρά ήθελε «να κλείσει τη συμφωνία», ενώ στις 25 Μαρτίου ανέφερε ότι η Τεχεράνη «θέλει πάρα πολύ να καταλήξει σε συμφωνία». Μία ημέρα αργότερα, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου, κλιμάκωσε ακόμη περισσότερο τη ρητορική του, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν «ικετεύει για συμφωνία».

Η αισιοδοξία του κορυφώθηκε στις 29 Μαρτίου, όταν, ερωτηθείς αν βλέπει συμφωνία μέσα στις επόμενες ημέρες, απάντησε χωρίς δισταγμό: «Ναι, βλέπω μια συμφωνία με το Ιράν».

Το μοτίβο των «συμφωνιών»

Το ίδιο μοτίβο επαναλήφθηκε και τον Απρίλιο. Στις 6 Απριλίου δήλωσε ότι οι δύο πλευρές είχαν βρεθεί «πολύ κοντά» σε συμφωνία πριν προκύψει εμπλοκή στις συνομιλίες, ενώ μία ημέρα αργότερα ανακοίνωσε κατάπαυση του πυρός, εκτιμώντας ότι το διάστημα των δύο εβδομάδων που θα ακολουθούσε θα ήταν αρκετό για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.

Στις 15 Απριλίου, σε συνέντευξή του στο Fox Business, εξέφρασε εκ νέου τη βεβαιότητά του ότι η διαδικασία βρισκόταν στην τελική ευθεία. «Νομίζω ότι είμαστε πολύ κοντά στο τέλος», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Τις επόμενες ημέρες οι δηλώσεις του έγιναν ακόμη πιο κατηγορηματικές. Στις 16 Απριλίου υποστήριξε ότι όλα έδειχναν πως οι δύο πλευρές οδεύουν προς συμφωνία, ενώ στις 17 Απριλίου, σε τρεις διαφορετικές δημόσιες παρεμβάσεις, διαβεβαίωνε ότι το Ιράν «έχει συμφωνήσει σε όλα», ότι η συμφωνία θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσα σε μία ή δύο ημέρες και ότι δεν υφίστανται πλέον ουσιαστικές διαφωνίες.

Στις 20 Απριλίου επανήλθε μέσω ανάρτησης στα κοινωνικά δίκτυα, προβλέποντας ότι οι εξελίξεις θα τρέξουν «σχετικά γρήγορα». Ωστόσο, οι ημέρες πέρασαν χωρίς καμία απτή πρόοδο. Παρά την απουσία αποτελεσμάτων, ο Τραμπ δεν εγκατέλειψε το αφήγημα. Στις 30 Απριλίου δήλωνε εκ νέου ότι το Ιράν «πεθαίνει για μια συμφωνία», ενώ την 1η Μαΐου προέβλεπε ότι η κρίση και ο πόλεμος δεν θα διαρκέσουν για πολύ ακόμη.

Μετά από ένα σύντομο διάστημα περιορισμένων δημόσιων τοποθετήσεων, επανήλθε στις 18 Μαΐου ανακοινώνοντας την αναβολή στρατιωτικών ενεργειών για δύο έως τρεις ημέρες, επικαλούμενος εκτιμήσεις χωρών της Μέσης Ανατολής ότι οι δύο πλευρές βρίσκονταν ξανά «πολύ κοντά» σε συμφωνία.

Η ειλικρινής δήλωση

Μάλιστα, σε εκείνη τη δήλωση παραδέχθηκε για πρώτη φορά ότι αντίστοιχες προβλέψεις στο παρελθόν είχαν διαψευστεί. «Υπήρξαν φορές που πιστεύαμε ότι ήμασταν πολύ κοντά σε συμφωνία και τελικά δεν προχώρησε», ανέφερε, σπεύδοντας ωστόσο να προσθέσει ότι «αυτή τη φορά είναι διαφορετικά».

Οι εξελίξεις δεν τον δικαίωσαν. Την αμέσως επόμενη ημέρα δήλωνε ότι «ο πόλεμος θα τελειώσει πολύ γρήγορα», ενώ στις 23 Μαΐου επανέλαβε ότι οι συνομιλίες είχαν φτάσει σχεδόν στο τέλος τους, με τις περισσότερες πτυχές της συμφωνίας να θεωρούνται ήδη διευθετημένες και να απομένουν μόνο οι τελικές λεπτομέρειες.

Ακόμη και στις 28 Μαΐου, σε συνέντευξή του στη Λάρα Τραμπ, εμφανιζόταν βέβαιος ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονταν «κοντά σε μια πολύ καλή συμφωνία», διατηρώντας αμετάβλητο το ίδιο μήνυμα που επαναλαμβάνει εδώ και μήνες, παρά το γεγονός ότι καμία από τις προβλέψεις του δεν έχει μέχρι στιγμής επιβεβαιωθεί.

Ο λόγος πίσω από τις αλλεπάλληλες αναφορές

Αναλυτές εκτιμούν ότι οι συνεχείς αναφορές του προέδρου των ΗΠΑ σε μια επικείμενη συμφωνία εξυπηρετούν πολλαπλούς στόχους. Από τη μία πλευρά, διατηρούν την εικόνα ενός ηγέτη που επιδιώκει διπλωματική λύση σε μια κρίσιμη γεωπολιτική αντιπαράθεση. Από την άλλη, λειτουργούν καθησυχαστικά για τις διεθνείς αγορές, οι οποίες παρακολουθούν με ανησυχία κάθε εξέλιξη στη Μέση Ανατολή.

Παράλληλα, η επανάληψη του ίδιου αφηγήματος ενισχύει την πολιτική εικόνα της κυβέρνησης, ακόμη και όταν τα δεδομένα στο πεδίο δεν επιβεβαιώνουν τις προβλέψεις.

Το τελευταίο διάστημα ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να δηλώνει ότι οι συνομιλίες βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωση και ότι μια τελική συμφωνία μπορεί να επιτευχθεί σύντομα. Ωστόσο, όπως συνέβη και τους προηγούμενους μήνες, δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής απτές ενδείξεις που να αποδεικνύουν ότι οι δύο πλευρές έχουν φτάσει σε κοινό τόπο.

Έτσι, η φράση «είμαστε πολύ κοντά σε συμφωνία» έχει μετατραπεί σε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο της δημόσιας ρητορικής του Τραμπ για το Ιράν, χωρίς να συνοδεύεται από τις εξελίξεις που θα την επιβεβαίωναν.